O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

"Wodne poduszki amortyzacyjne" - duży pies czy taka sama ranga problemu?

 

W procesie ewolucyjnym ssaków ruch był jednym z najważniejszych czynników determinujących rozwój, kształt i budowę ciała. Konieczność zdobycia pożywienia, a także możliwość ucieczki przed wrogiem stymulowała rozwój aparatu ruchu. Pies, jako zwierzę mięsożerne musiał wykazać się szybkością, zwinnością, dynamicznością, zwrotnością, wytrzymałością, by móc osaczyć, a następnie skutecznie upolować ofiarę lub dla odmiany po prostu uciec przed zbliżającym się zagrożeniem. W trakcie ewolucji, po udomowieniu psa, a następnie ukształtowaniu konkretnych ras doszło do wyselekcjonowania różnych aparatów ruchu mogących spełnić wymagania stawiane przed daną rasą. Szczególnego znaczenia nabiera konstrukcja aparatu ruchu u psów ras dużych i olbrzymich z tzw. grupy użytkowej, którym przydzielono do pełnienia konkretne zadania. Przede wszystkim od zwierząt z tej grupy wymaga się, by konstrukcja ich szkieletu oraz aparat ruchu był wytrzymały, tak by całość mogła utrzymać dość znaczną masę ciała, ale również stanowiła podporę dla rozwiniętych mięśni, których siła pozwala im na spełnianie swoich funkcji. Dzięki mocnej konstrukcji i odpowiednio zbudowanej masie mięśniowej są one wytrzymałe na wysiłek fizyczny, a dodatkowo wiele z nich cechuje się zadziwiającą sprawnością i aktywnością ruchową.

W dużym skrócie możemy napisać, że narząd ruchu składa się z układu kostno-stawowego i układu nerwowo-mięśniowego. Mocne i twarde kości stanowią wewnętrzny szkielet, stanowiący podporę i ochronę dla pozostałych części ciała i wraz ze stawami oraz więzadłami zaliczane są do tzw. biernego układu ruchu. Zaś mięśnie szkieletowe połączone z kośćcem za pomocą ścięgnistych przyczepów stanowią czynny aparat ruchu. Kurczące się pod wpływem impulsu nerwowego mięśnie powodują ruch poszczególnych części ciała względem siebie, zmianę położenia ciała, wykonywanie pracy i tym podobne funkcje życiowe. Ale to jeszcze nie wszystko, bowiem każdy z tych podstawowych elementów potrzebuje całej serii pomocniczych narządów, które ostatecznie wpływają na jakość ruchu. Szczególnie istotne są narządy pomocnicze umożliwiające prawidłowe funkcjonowanie mięśni czyli: ścięgna, powięzie, pochewki maziowe ścięgien oraz kaletki maziowe.

W niniejszym opracowaniu chcielibyśmy się skupić na pozornie małych, ale jakże ważnych kaletkach maziowych.
Z anatomicznego punktu widzenia kaletka maziowa (łac. bursa synovialis) jest łącznotkankową torebką mieszczącą w swym wnętrzu jamę wypełnioną mazią przypominającą w składzie maź stawową. Kaletki w zależności od umiejscowienia mogą mieć różny kształt i wielkość.

Ściana kaletki zbudowana jest z dwóch warstw:

- zewnętrznej - włóknistej;

- wewnętrznej - maziowej.

Kaletki leżą zwykle między układem kostnym, a mięśniami lub ścięgnami i swoim wyglądem przypominają "poduszeczki amortyzacyjne". Funkcja kaletek maziowych polega na redukcji tarcia i ochronie delikatnych struktur przed naciskiem. Dzięki nim znacznie ułatwione jest przesuwanie się mięśni i ścięgien ponad wystającymi elementami kości, bądź ponad stawami. Prawidłowo zbudowana oraz zdrowa kaletka zawiera niedużą ilość mazi.

Topograficznie kaletki można sklasyfikować jako:
- położone między wypukłością kostną i głęboką powierzchnią mięśnia;
- położone między ścięgnem, a strukturą kostną lub mięśniem leżącym bardziej powierzchownie;
- znajdujące się między ścięgnem, a więzadłami stawu;
- leżące między wyroślami kostnymi, bądź między wyrostkiem, a więzadłem lub mięśniem - ruchomymi w stosunku do siebie.

Z praktycznego punktu widzenia kaletki można podzielić na dwie grupy:
a. powierzchowne i podskórne;
b. głębokie:
    - mogące się komunikować ze stawem;
    - nigdy nie łączące się ze stawem.

W aparacie ruchu psów znajduje się do 11 kaletek w kończynie przedniej i 10 kaletek w kończynie tylnej.

W przedniej kończynie duża kaletka podścięgnowa mięśnia podgrzebieniowego jest zlokalizowana pomiędzy ściegami mięśnia podgrzebieniowego i częścią ogonową większego guzka kości ramiennej. W odległości proksymalnej w stosunku do tej kaletki znajduje się druga nieco mniejsza. Dość pokaźna kaletka usytuowana jest w obrębie ścięgna mięśnia trójgłowego ramienia przecinającego proksymalnie koniec wyrostka łokciowego. Ta kaletka podskórna łokcia może mieć szerokość oscylującą w granicach do 1 cm. Niestałe kaletki mogą być obecne pomiędzy ścięgnami mięśni zginaczy i prostowników promieniowego nadgarstka. Zwykle również występuje dość duża kaletka pomiędzy ścięgnem pochodzącym od mięśnia prostownika stawu łokciowego i ścięgnem położonym w dystalnej części kości łokciowej. Kaletki mogą być również obecne w miejscu, gdzie ścięgno odwodziciela długiego kciuka przechodzi nad nim do prostowników promieniowego nadgarstka. U psów ras dużych pokaźna kaletka o wielkości od 2 do 2,5 cm  jest obecna, pomiędzy ścięgnem pochodzącym od zginaczy palców mięśnia powierzchownego, a bazowego nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej. Torebka tej kaletki ma połączenie z kaletką umiejscowioną oryginalnie pod zginaczem łokciowym nadgarstka. Istnieje również kaletka umiejscowiona w obrębie ścięgna pochodzącego od zginacza głębokiego palców.

W kończynie tylnej znajduje się wiele anatomicznych kaletek. Istnieje kaletka związana z mięśniem czworogłowym uda. Mała kaletka jest czasami obecna pod ścięgnem pochodzącym oryginalnie od mięśnia prostego uda i jedna jest standardowo obecna pomiędzy dalszą-trzecią częścią tego mięśnia, a kością udową. Również mała kaletka może być obecna pod ścięgnem mięśnia obszernego przyśrodkowego i obszernego bocznego. Dla odmiany dość duża kaletka jest obecna pod ścięgnem zginaczy palców mięśnia powierzchownego, a guza piętowego. Ta kaletka nosi nazwę kaletki ścięgna piętowego i rozciąga się proksymalnie i dystalnie od guza, by oddzielić ścięgna od zginacza powierzchownego palców, nie tylko od kości, ale także od ścięgna mięśnia brzuchatego łydki i od więzadeł podeszwowych. Kaletka o bardzo cienkiej torebce jest usytuowana, pomiędzy ścięgnem zasłaniacza wewnętrznego, a nerwem kości kulszowej i mała kaletka jest umiejscowiona pomiędzy tym ścięgnem, a dołem krętarza większego. U wielu psów występują kaletki umiejscowione pod ścięgnem wprowadzającym do krętarza większego, a mięśniem powierzchownym pośladkowym i głębokim pośladkowym.

 

  

poglądowy schemat obrazujący budowę stawu wraz z lokalizacją anatomicznej kaletki

 

ZAPALENIE KALETEK MAZIOWYCH

Długie przeciążanie kaletek, może powodować ich stan zapalny (bursitis). Najczęściej zapaleniu ulegają kaletki w miejscach narażonych na stały ucisk. Zapalenie kaletek maziowych może dotyczyć różnych stawów np. łokciowego, barkowego, biodrowego, kolanowego czy nadgarstkowego. Warto nadmienić, że stany zapalne kaletek maziowych toczą się poza stawem, tak więc obrzęk nie dotyczy samego stawu. Najczęściej zapalenie kaletek maziowych trapi zwierzęta z grupy ras dużych lub olbrzymich i częściej stwierdzane jest u zwierząt młodych, aczkolwiek wiek nie jest czynnikiem determinującym. Takie uwarunkowanie wynika ze specyfiki budowy i rozwoju tych ras. Psie podrostki z tej grupy cechują się stosunkowo niedojrzałym układem szkieletowo-mięśniowym, który musi sobie poradzić zarówno z toczącym się procesem rozwojowym, jak i ze zwiększającą się wielokrotnie masą ciała oraz tryskającą z młodzika energią. Układ ten do momentu zakończenia najintensywniejszej fazy rozwoju stanowi bardzo delikatną konstrukcję podatną na różnorakie uszkodzenia.

 

Podstawowe przyczyny zapalenia kaletek:

- jednorazowy mocny uraz;

- urazy stałe o mniejszym natężeniu;

- urazy kości;

- przyczyny o nieznanym podłożu.

 

Czynniki dodatkowego ryzyka wystąpienia zapalenia kaletek:

- rasa (częściej u ras dużych i olbrzymich);

- wiek (częściej u zwierząt młodych);

- waga zwierzęcia (częściej u psów otyłych);

- niektóre choroby tła autoimmunologicznego.
 

Zapalenia możemy podzielić na:

 

a) aseptyczne zapalenie zamknięte, które ze względu na przebieg można sklasyfikować, jako:

    - ostre aseptyczne zapalenie zamknięte;

    - przewlekłe aseptyczne zapalenie zamknięte.

 

Przyczyny:

Aseptyczne zapalenie zamknięte (nie ropne) kaletki powstaje na skutek doznanych urazów najczęściej w skutek: uderzenia, ucisku, skręcenia lub przeciążenia pobliskiego stawu, nadmiernego rozciągnięcia torebki kaletki, skręcenia przylegającego ścięgna, doznanego urazu w obrębie sąsiadującej kości itp.).

 

Objawy:

Jeśli nastąpi zapalenie kaletki to tworzy się w jej obrębie więcej płynu (zapalnego), niż może on być miejscowo wchłonięty i kaletka obrzmiewa. Głównym widocznym objawem jest wybrzuszenie kaletki spowodowane wysiękiem.

Przy ostrym aseptycznym zapaleniu zwierzę zaczyna odczuwać ból w okolicy zainfekowanej, a powiększona kaletka jest zazwyczaj ciepła w dotyku i tkliwa, zaś odczuwany dyskomfort najczęściej skutkuje oszczędzaniem zainfekowanej kończyny (utykanie, kulenie). Może pojawić się obrzęk w pobliskim stawie, gorączka, brak apetytu z powodu odczuwanego bólu, lizanie zmienionych miejsc, drażliwość i zmiany nastroju.

Przy przewlekłym aseptycznym zapaleniu kaletki również w jej obrębie gromadzi się więcej płynu (zapalnego), niż może on być miejscowo wchłonięty i kaletka obrzmiewa. Głównym widocznym objawem jest wybrzuszenie kaletki spowodowane wysiękiem. Mimo iż widoczne zmiany mogą być dość znaczne pies nie odczuwa dyskomfortu, miejsce obrzmiałe najczęściej nie daje efektów bólowych, ani zwierzę nie odciąża zajętej kończyny. Jednak proces ten rozciągnięty w czasie i nie leczony może skutkować zmianami w obrębie sąsiadujących struktur.

Najczęściej może dojść do przerostu śródbłonka, zapalenia otaczających kaletkę pochewek ścięgien, rozmiękania chrząstki i degeneracji powierzchni stawowych oraz tworzenia się osteofitów. Zwapnienia sąsiednich ścięgien mogą wystąpić spontanicznie, ale jeśli się pojawią mogą być przyczyną wywoływania wtórnych stanów zapalnych. 

 

Diagnozowanie:

Rozpoznanie schorzenia musi być oparte na szeregu wykonanych czynności, które zebrane w jedną całość powinny umożliwić postawienie trafnej diagnozy. Pierwszą z nich jest zebranie dokładnego wywiadu (urazy, przeciążenia, wypadek itd., którym mógł ulec pies), ocena wyglądu kończyny (stwierdzenie obrzęku w zaatakowanej okolicy), ocena ruchu psa (utykanie, stawianie kończyny itd.), ocena palpacyjna zmienionego miejsca (odczucie bólu, ruchomość zmienionego miejsca, ciepłota). Wykonanie zdjęcia RTG w celu oceny zmian widocznych na zdjęciu. Wykonanie pełnego badania (morfologiczne i bakteriologiczne) mazi pobranej z kaletki, by określić rodzaj zapalenia. Wykonanie pełnego badania krwi (również serologicznego, by wykluczyć np. brucelozę).

 

Różnicowanie:

W zależności od miejsca występowania zapalenia kaletki należy w ocenie brać pod uwagę możliwość zapalenia sąsiadujących z kaletką: stawu, ścięgien, mięśni i pochewek ścięgien. Należy także wykluczyć możliwość wystąpienia innej jednostki chorobowej lokalizującej się w obrębie aparatu ruchu i dającej podobne objawy (np. nowotwory, wodniaki, otorbione ciało obce, ropień, krwiak, zwichnięcie sąsiadującego stawu).

 

Leczenie:

Leczenie zapalenia kaletek maziowych w pierwszej kolejności opiera się na odciążeniu chorego stawu. Często odpoczynek w połączeniu z niewielką dawką leków powoduje ustąpienie choroby. Odciążyć i zabezpieczyć staw mogą usztywniacze i ochraniacze (szczególnie przydatne przy uszkodzeniu łokcia). Dodatkowo stosuje się podobne metody, jak przy skręconym więzadle lub ścięgnie. Zalecany jest odpoczynek, by nadmiernie nie przeciążać uszkodzonej kaletki, leki łagodzące ból, leki przeciwzapalne, owijanie miejsca zmienionego bandażem, zimne okłady na wczesnym etapie schorzenia, by ograniczyć wysięk, a następnie okłady cieplne, by wspierać absorpcję wysięków. Czasami lekarz może zdecydować się na nakłucie kaletki i usunięcie z niej płynu w celu zmniejszenia dolegliwości i podania leków bezpośrednio do zmienionej kaletki. Jeśli nie pomagają leki z grupy przeciwzapalnych niesterydowych lekarz może rozważyć wdrożenie terapii lekami z grupy kortykosteroidów. Sterydy podaje się bezpośrednio (wstrzyknięcie), ale należy pamiętać, że nie są one obojętne dla zdrowia psa i nie można ich stosować długo.

Przy aseptycznym zapaleniu kaletek maziowych z punktu widzenia weterynaryjnego zabiegi chirurgiczne są rzadko potrzebne. Operację należy rozważyć, gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi pożądanych rezultatów, oraz gdy zapalenia nawracają z dużą częstością.

 

b) ropne ostre zapalenie zamknięte:

 

Przyczyny:

Ropne ostre zapalenie zamknięte kaletki rozwija się w skutek dostania się do wnętrza kaletki drobnoustrojów (bakterii). Mogą one dostać się do wnętrza kaletki za pomocą obiegu krwiotwórczego w skutek toczącego się w organizmie procesu chorobowego lub może nastąpić zainfekowanie kaletki poprzez doznanie urazu i przeniesienie z zewnątrz drobnoustrojów lub niejako może je wywołać wtórne zainfekowanie najczęściej w skutek nakłucia w celu ściągnięcia płynu lub przy aplikacji różnych medykamentów.

 

Objawy:

Jeśli nastąpi zapalenie kaletki to tworzy się w jej obrębie więcej płynu (zapalnego), niż może on być miejscowo wchłonięty i kaletka obrzmiewa. Głównym widocznym objawem jest wybrzuszenie kaletki spowodowane wysiękiem.

Przy ropnym ostrym zapaleniu zamkniętym zwierzę zaczyna odczuwać silny ból w okolicy zainfekowanej, a powiększona kaletka jest zazwyczaj ciepła w dotyku i tkliwa, zaś odczuwany dyskomfort najczęściej skutkuje oszczędzaniem zainfekowanej kończyny (utykanie, kulenie). Może pojawić się obrzęk w pobliskim stawie i deformacje tkanek otaczających, gorączka, brak apetytu z powodu odczuwanego bólu, lizanie zmienionych miejsc, drażliwość i zmiany nastroju. W przypadkach zaawansowanych mogą być widoczne uszkodzenia skóry i przetoki z wydobywającą się z nich ropą. W skutek działalności drobnoustrojów dochodzi do zmian w obrębie wyglądu i struktury mazi kaletkowej, która przybiera ropną konsystencję (bardziej lepka, gęściejsza i mętna). Jeśli w porę proces choroby nie zostanie powstrzymany to ropa może wypełnić całą jamę maziową i schorzenie osiąga etap zwany ropniakiem. W tej postaci zapalenie przenosi się z błony maziowej na błonę włóknistą, a następnie po jej uszkodzeniu ropa wydostaje się do okolicznych tkanek. Najczęściej dochodzi do rozwoju zapalenia okołostawowego, następuje perforacja skóry i w rezultacie tworzą się przetoki dające ujście ropie. Jednocześnie w stawie dochodzi do niszczenia chrząstki, więzadeł i kości, co określa się terminem ropnego zapalenia stawu. W skrajnych przypadkach może dojść do wysiewu bakterii i toksyn do krwioobiegu (tzw. posocznica), które kończy się zazwyczaj zejściem śmiertelnym. W przypadkach bardziej łagodnych, gdy ropa znajduje ujście poprzez przetoki na zewnątrz może dojść do przewlekłego i zniekształcającego zapalenia stawu.

 

Diagnozowanie:

Rozpoznanie schorzenia musi być oparte na szeregu wykonanych czynności, które zebrane w jedną całość powinny umożliwić postawienie trafnej diagnozy. Pierwszą z nich jest zebranie dokładnego wywiadu (urazy, przeciążenia, wypadek itd., którym mógł ulec pies, choroby i zakażenia), ocena wyglądu kończyny (stwierdzenie obrzęku w zaatakowanej okolicy, przetok, zainfekowanych ran, wysięku), ocena ruchu psa (utykanie, stawianie kończyny itd.), ocena palpacyjna zmienionego miejsca (odczucie bólu, ruchomość zmienionego miejsca, ciepłota). Wykonanie zdjęcia RTG w celu oceny zmian widocznych na zdjęciu. Wykonanie pełnego badania (morfologiczne i bakteriologiczne) mazi pobranej z kaletki, by określić rodzaj zapalenia (najczęściej są stwierdzane bakterie z rodzaju paciorkowców i gronkowców). Wykonanie pełnego badania krwi (również serologicznego, by wykluczyć np. brucelozę).

 

Różnicowanie:

W zależności od miejsca występowania ropnego ostrego zapalenia kaletki należy w ocenie brać pod uwagę możliwość zapalenia sąsiadujących z kaletką: stawu, ścięgien, mięśni i pochewek ścięgien. Należy także wykluczyć możliwość wystąpienia innej jednostki chorobowej lokalizującej się w obrębie aparatu ruchu i dającej podobne objawy (np. nowotwory, wodniaki, otorbione ciało obce, ropień, krwiak, zwichnięcie sąsiadującego stawu).

 

Leczenie:

Jeśli przyczyną zapalenia jest infekcja, to oprócz leczenia przeciwbólowego i przeciwzapalnego należy wdrożyć antybiotyki w celu zwalczenia przyczyny infekcji.  Nie stosuje się sterydów przy infekcyjnych zapaleniach kaletek, bowiem osłabiają one układ odpornościowy. Ropniaki kaletki można leczyć w dwojaki sposób. Jeżeli kaletka leży podskórnie i nie jest uszkodzona można ją usunąć chirurgicznie (wyłuszczyć) i dążyć do wygojenia rany przez rychłozrost (brzegi rany sklejają się, odtwarza się ciągłość skóry, powstaje linijna blizna). Jest to najbardziej korzystny sposób gojenia ran, jednak w praktyce możliwy jest tylko przy małych zmianach.

W pozostałych przypadkach zapaleń infekcyjnych zamkniętych stosuje się maści lub kompresy mające na celu przyspieszenie procesu demarkacji i po nakłuciu kaletki oraz potwierdzeniu, że jest ona wypełniona ropą otwiera się ją. Po upuszczeniu ropy i przepłukaniu jamy kaletki środkiem antyseptycznym stwarza się warunki do wypełnienia jamy ziarniną. Zakłada się również dreny oraz zamyka się ranę szwami. Przy rozległych ubytkach stosuje się zamknięcie rany poprzez zastosowanie płatów skórnych. Kończyna musi być również przez określony czas zabezpieczana opatrunkami. Podobnie postępuje się przy zapaleniach infekcyjnych, które utworzyły przetokę na zewnątrz. Jama torebki musi być przepłukana środkiem antyseptycznym i oczyszczona, zakłada się dreny i zamyka się ranę. Kończyna musi być również przez określony czas zabezpieczana opatrunkami.

 

c) zapalenie urazowe otwarte:

 

Przyczyny:

Urazowe otwarte zapalenie kaletki powstaje na skutek doznanych urazów (np. wypadek i rany otwarte okolic położenia kaletki, złamania, zwichnięcia, które powodują uszkodzenie okolic położenia kaletki lub skutkują naderwaniem ścianek torebki kaletki). Otwarte zranienia kaletek maziowych wykazują wiele cech wspólnych z ranami okolic stawów i mogą powodować wiele różnych powikłań. Ponieważ w warunkach normalnych torebka kaletki maziowej jest zamknięta to samoistny drenaż powstaje niezwykle rzadko. Jeśli jednak na skutek doznanego urazu rozwinie się zakażenie w ścianie torebki to może dojść do zainfekowania również otaczających ją struktur. Do otwartych ran ścian torebki kaletki maziowej mogą dostawać się i utrzymywać w niej drobnoustroje, które mogą się namnażać mimo pewnych antybakteryjnych właściwości płynu maziowego i powodować różne dolegliwości.

 

Objawy:

W przypadku zapalenia powstałego na tle nabytego urazu przede wszystkim widoczne są zmiany w obrębie urazu (rozerwanie powłok skóry, uszkodzenia tkanki miękkiej, opuchlizna, krwiaki itp.). Jeśli w wyniku takiego zdarzenia nastąpi zapalenie kaletki to tworzy się w jej obrębie więcej płynu (zapalnego), niż może on być miejscowo wchłonięty i kaletka obrzmiewa. Głównym widocznym objawem jest wybrzuszenie kaletki spowodowane wysiękiem, które w zależności od zmian urazowych może być powikłane zakażeniem bakteryjnym. Objawy odczuwane przez psa zależą od rozległości doznanego urazu. Najczęściej jest to ból w obrębie zranionego miejsca, odciążanie kończyny, kulenie, niemożność stawania na zranioną łapę, opuchlizna, może pojawić się gorączka, osłabienie, rozdrażnienie.

 

Diagnozowanie:

Rozpoznanie schorzenia musi być oparte na szeregu wykonanych czynności, które zebrane w jedną całość powinny umożliwić postawienie trafnej diagnozy. Pierwszą z nich jest zebranie dokładnego wywiadu odnośnie urazu, jakiego doznał pies, a następnie ocena wyglądu kończyny (stwierdzenie obrzęku w zaatakowanej okolicy, krwiaków, ran, rozerwania powłok skóry, uszkodzenia tkanek miękkich itp.). Wykonanie zdjęcia RTG w celu oceny zmian widocznych na zdjęciu. Każda głęboka rana w obrębie stawu powinna również budzić podejrzenie uszkodzenia sąsiadujących kaletek.

Leczenie:

Ostateczne leczenie zmienionej kaletki jest uzależnione od zebranego wywiadu oraz tego czy nastąpiło zakażenie czy nie. Wszelkie rany powinny być stosownie oczyszczone, zaopatrzone i leczone. Dodatkowo osłonowo stosuje się leki przeciwzapalne i przeciwbólowe. W przypadku stwierdzenia pojawiającego się w trakcie leczenia ran bólu i obrzęku w obrębie kaletek sąsiadujących konieczne jest wykonanie dodatkowych badań w celu potwierdzenia, bądź też wykluczenia zainfekowania mazi kaletki. W razie konieczności lekarz podejmuje stosowne kroki w celu leczenia zmienionej kaletki.

 

PSEUDOKALETKA CZYLI WODNIAK UDAJĄCY COŚ CZYM NIE JEST

Praktycznie większość właścicieli psów z grupy ras dużych i olbrzymich miała do czynienia z pseudokaletkami (wodniakami), które u psów szczególnie lubują się lokalizować w obrębie stawu łokciowego, a dokładnie na wyniosłościach kostnych kości budujących ten staw. Większość osób mylnie szereguje zapalenie kaletek i pseudokaletek, jako jedno i to samo schorzenie. Należy jednak wyjaśnić, że mimo dość zbliżonego przebiegu, przyczyn i objawów są to całkowicie dwa różne schorzenia. Zapalenie kaletek maziowych dotyczy anatomicznych struktur, które są obecne już od momentu narodzenia szczenięcia i zlokalizowane są w obrębie mięśni, pochewek i kości, zaś pseudokaletki (hydroma) powstają tylko i wyłącznie na skutek doznanych urazów i lokalizują się nad wyniosłościami kostnymi tuż pod skórą.

Wyniosłości kostne pokryte są tkankami miękkimi, do których zaliczyć można skórę, luźną tkankę  łączną, tłuszcz, powięź głęboką oraz okostną. W momencie wywierania nacisku na wyniosłości kostne nacisk jest równocześnie wywierany na wszystkie otaczające je tkanki. Zazwyczaj powtarzające się urazy i stan zapalny mają łagodny przebieg i dochodzi do wytworzenia się ochronnego zgrubienia skóry w danym miejscu (tzw. modzel). Jednak długo trwający lub silny ucisk prowadzi do niedokrwienia tkanek miękkich i śmierci komórek, może również prowadzić do powstania krwiaka, rozwijania się obrzęku skóry i stanu zapalnego. Nieleczony krwiak zazwyczaj nie jest wchłaniany z powodu zniszczenia otaczających go tkanek, a w wyniku powtarzających się urazów może się wokół niego zbierać płyn w kolorze od żółtego do czerwonego i w konsystencji przypominającej śluz. Wokół krwiaka dochodzi do pogrubienia tkanek i wytworzenia się fałszywej kaletki (wodniaka) zwanej potocznie pseudokaletką. Ściana wodniaka powstałego w ten sposób jest gruba i twarda, składa się z tkanki ziarninowej oraz kolagenu. Wyściółka jego worka pozostaje blada i gładka lub szorstka i nieregularna z wyrostkami przypominającymi kosmki wystającymi do jego światła.

Generalnie rzecz biorąc wodniakiem nazywa się każdą przewlekłą opuchlinę tkanek, która zawiera jałowy płyn surowiczy. Wodniaki mogą się lokalizować nad różnymi wyniosłościami kostnymi (np. guzem piętowym, krętarzem większym, guzem biodrowym, guzem kulszowym, zewnętrzną guzowatością kości potylicznej oraz wyrostkami kolczystymi kręgów międzypiersiowych), ale najczęściej są diagnozowane w obrębie stawu łokciowego tworząc wodniaka łokciowego (pseudokaletkę łokciową).

Pseudokaletki najczęściej dotykają zwierzęta z grupy ras dużych i olbrzymich w przedziale wiekowym od 6 do 18 miesiąca życia. Przede wszystkim uwarunkowane to jest tym, że psy ras dużych i olbrzymich w krótkim czasie osiągają stosunkowo dużą masę, przy wciąż młodym i niedojrzałym układzie kostno-stawowo-mięśniowym. W wielu miejscach (min. przy wyniosłościach kostnych kości tworzących staw łokciowy) ich organizm nie zdążył jeszcze ukształtować ochronnych zgrubień skórnych amortyzujących wszelkie naciski (tzw. modzeli). Psy kładąc się z dużym impetem, często na twardym podłożu za każdym razem powodują długotrwałe przeciążenia, mikrouszkodzenia i ucisk w obrębie tkanek zlokalizowanych, przy tych wyniosłościach kostnych, które w efekcie doprowadzają do powstania stanu zapalnego i wytworzenia się pseudokaletek. Zdarza się również, że pseudokaletki mogą powstawać u zwierząt starszych, które cierpią na choroby układu nerwowo-mięśniowego. Dowiedziono również, że niektóre zwierzęta z cienką skórą i sporą ilością tłuszczu podskórnego mają skłonność do tworzenia się wodniaków. Także zwierzęta obarczone dysplazją stawów biodrowych lub dotknięte innymi schorzeniami ortopedycznymi na skutek odczuwanego bólu mogą wywierać nadmierny nacisk na łokcie w czasie leżenia na mostku, co przyczynia się do powstawania w okolicach łokci wodniaków.

 

Podstawowe przyczyny:

- jednorazowy mocny uraz - uderzenie w obrębie wyniosłości kostnych kości tworzących staw łokciowy;

- urazy stałe o mniejszym natężeniu - liczne i cykliczne uderzenia w obrębie wyniosłości kostnych kości tworzących staw łokciowy;

 

Czynniki ryzyka wystąpienia pseudokaletek:

- wielkość (częściej u ras dużych i olbrzymich);

- wiek (częściej u zwierząt młodych w przedziale wiekowym od 6 do 8 miesięcy);

- waga zwierzęcia (częściej u psów z ras ciężkich lub otyłych);

- rasa (częściej u ras krótkowłosych);

- uwarunkowania osobnicze (częściej u osobników o cienkiej skórze ze sporą ilością tłuszczu podskórnego);

- niektóre choroby tła nerwowo-mięśniowego (częściej u psów starszych);

- niektóre choroby i schorzenia ortopedyczne (np. dysplazja stawów biodrowych);

- warunki bytowe, w których przebywa pies (leżenie tylko i wyłącznie na twardym podłożu).

na zdjęciu nr 1 widoczna klasyczna pseudokaletka łokciowa, aseptyczna zamknięta, bez żadnych powikłań. Skóra wokół pseudokaletki jest nienaruszona, bez żadnych zmian ropno-wrzodziejących.

na zdjęciu nr 2 widoczne obustronne klasyczne pseudokaletki łokciowe, aseptyczne zamknięte, bez żadnych powikłań. Skóra wokół pseudokaletek jest nienaruszona, bez żadnych zmian ropno-wrzodziejących.

 

Objawy:

Pseudokaletka łokciowa, jak sama nazwa wskazuje lokalizuje się w obrębie wyniosłości kostnych kości budujących staw łokciowy. Może mieć różną wielkość (od kilku do kilkunastu cm średnicy) i może występować na jednej lub na dwóch kończynach jednocześnie. Jeżeli przyczyna powstania pseudokaletki/ek nie zostanie wyeliminowana z każdym kolejnym urazem może ona/e się rozrastać i grubieć. Zazwyczaj ich zawartość pozostaje sterylna. Takie pseudokaletki poza wizualnym mało estetycznym wyglądem nie przysparzają psu żadnych dolegliwości, ani nie upośledzają czynności ruchowej kończyn.

W dotyku wyczuwa się otorbioną łatwo przesuwającą się masę. Należy jednak zaznaczyć, że istnieje ryzyko wtórnego zainfekowania pseudokaletki np. podczas prób odciągania nagromadzonego płynu lub w trakcie dopseudokaletkowego podawania leków. Przy ciągłych kontuzjach lub przy zainfekowaniu kaletki może dojść do jej pęknięcia, wytworzenia przetoki, owrzodzenia. W takich sytuacjach pseudokaletka staje się bolesna, a zmieniona skóra jest widoczna gołym okiem, podobnie jak sącząca się zawartość. Dodatkowo pies nie chcąc urażać zajętej kończyny może ją znacznie odciążać.

 

Diagnoza:

Rozpoznanie schorzenia w zasadzie oparte jest na dwóch podstawowych wykonywanych czynnościach, które zebrane w jedną całość powinny umożliwić postawienie trafnej diagnozy. Pierwszą z nich jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu odnośnie urazu/ów, jakie mógł doznać pies, jego warunków bytowych i samej kondycji oraz wielkości i wagi, a następnie ocena wyglądu kończyny (najczęściej stwierdzenie obrzęku w zaatakowanej okolicy łokcia wraz z łatwo przesuwającą się podskórnie masą). W razie wątpliwości pomocniczo lekarz może wykonać badanie cytologiczne pobranego ze zmiany płynu (potwierdzenie jego czystości i wykluczenie zmian nowotworowych), zdjęcie RTG okolic zmian.

 

Różnicowanie:

W związku z miejscem występowania pseudokaletki należy w ocenie brać pod uwagę możliwość zapalenia sąsiadujących z pseudokaletką: stawu, ścięgien, mięśni, kaletek anatomicznych i pochewek ścięgien. Należy także wykluczyć możliwość wystąpienia innej jednostki chorobowej lokalizującej się w obrębie aparatu ruchu i dającej podobne objawy (np. nowotwory skóry, dysplazja stawu łokciowego, tłuszczak, ziarniaki, krwiak, ropniak). Pod uwagę musi być także brana możliwość otorbienia ciała obcego, czy złamanie kości łokciowej.

 

Leczenie:

Podstawową metodą leczenia pseudokaletki łokcia jest usunięcie przyczyny powtarzających się urazów, przyczyniających się do jej rozwoju. Zmiany aseptyczne zamknięte powinny być chronione przed dalszymi urazami. Stosuje się bandażowanie i opatrunki z miękką i grubą wyściółką, która minimalizuje wstrząsy i ucisk przy każdym kolejnym kładzeniu się psa (zrobione samodzielnie lub kupione gotowe ochraniacze na łokcie). Dodatkowo mogą być zalecone do stosowania miejscowego żele i maści przyspieszające proces obkurczania się pseudokaletki. Znane są również przypadki wchłonięcia pseudokaletek po zastosowaniu odpowiednich homeopatów. Aby chronić bandaż przed zsunięciem lekarz może zastosować opatrunek kłosowy lub szynę. Płyn w pseudokaletce gromadzi się do momentu zwłóknienia tkanki ziarninowej i łącznej. Przy zminimalizowaniu czynników kolejnych urazów pseudokaletka w swoim początkowym stadium rozwoju (odpowiednio zabezpieczona) powinna się z czasem sama wchłonąć (ok. 2 do 4 tygodni). Duże pseudokaletki również mają minimalną szansę na wchłonięcie, jednak proces ten jest znacznie wydłużony w czasie. Przy dużych zmianach lekarze może zdecydować się na podanie dopseudokaletkowo leków (zazwyczaj sterydów), które mają za zadanie szybkie zniwelowanie zmian. Należy jednak zaznaczyć, że sterydy nie są obojętne dla zdrowia psa i nie można ich stosować długo.

Aspiracja zawartości torebki pseudokaletki zazwyczaj przynosi słabe efekty, a dodatkowo może stać sie źródłem zakażenia pseudokaletki, co znacznie komplikuje proces leczenia. Zakażenie wymaga przepłukania wnętrza pseudokaletki i zastosowania drenażu oraz podania odpowiednich leków. Czas utrzymywania drenażu wynosi od 2 do 3 tygodni. Przeciwwskazaniem do założenia drenów jest owrzodzenie skóry otaczającej pseudokaletkę.

Dopiero gdy zawiodą wszelkie metody zachowawczego leczenia lub pseudokaletki są bardzo uciążliwe i wielokrotnie nawracają, doszło do utworzenia przetoki lub zakażenia lekarz może rozważyć jej chirurgiczne usunięcie. Należy jednak zaznaczyć, że mimo prostoty wykonania tego zabiegu problemów przysparza sam proces gojenia rany, bowiem zazwyczaj wraz z pseudokaletką usuwany jest dość spory fragment skóry (często z ochronnym modzelem), a szycie rany przebiega w bardzo newralgicznym miejscu, które podlega ciągłym zmianom położenia i różnym naciskom. Istnieje więc ryzyko rozejścia się szwów, wtórnego zakażenia, owrzodzenia, a nawet nawrotu pseudokaletki. Sam proces gojenia rany wymaga również częstych zmian opatrunków i utrzymywania ich, co najmniej przez 4 tygodnie od operacji. Zachowania pełnego reżimu utrzymania miejsca operowanego w czystości i ograniczenia ruchu.

 

PROFILAKTYKA: ZAPALENIE KALETEK I PSEUDOKALETKI

Każdemu doskonale znana jest zasada, że lepiej jest zapobiegać, niż leczyć. Dlatego też warto dołożyć wszelkich starań, aby zminimalizować możliwość wystąpienia u psa zapalenia kaletki maziowej lub pseudokaletek. Po zapoznaniu się z powyższym opracowaniem powinniście już wiedzieć, że wystąpienie zapalenia anatomicznych kaletek maziowych, czy też pojawienie się pseudokaletek stanowi zarówno dla zwierzęcia, jak i jego właściciela problem. Jeśli zwierzę będzie miało "szczęście" skończy się na mało atrakcyjnych estetycznych wrażeniach, ale zaledwie dopóki, dopóty nie przytrafi się jakaś infekcja. Poza tym te "mało szkodliwe" z punktu widzenia weterynaryjnego pseudokaletki u zwierząt wystawowych mogą wpłynąć na całokształt oceny danego egzemplarza - wszak wystawy to pokaz psich piękności - nie ułomności.

Czy na te "wodne poduszki amortyzacyjne" jest jakaś profilaktyczna rada? Teoretycznie jedynym znanym sposobem jest zapewnienie psu prawidłowego środowiska życia, tak by zwierzę nie przebywało 24h na samym twardym podłożu (beton, lastriko, płytki). I choć wielokrotnie trudno jest to wprowadzić w życie to warto od samego początku uczyć szczenię kładzenia się i odpoczywania na odpowiednio dobranym posłaniu, a jeśli ma do dyspozycji ogród to np. na trawie.

specjalnie skonstruowane nałokietniki ochronne, które amortyzują uderzenia i niwelują możliwość doznania urazu w obrębie stawu łokciowego. Doskonale sprawdzają się, jak ochraniacze w przypadku wystąpienia pseudokaletek oraz mogą być stosowane profilaktycznie u młodych zwierząt zanim ich skóra zdąży wykształcić ochronne zgrubienia na skórze.
psy ras dużych i olbrzymich powinny mieć zapewnione odpowiedniej wielkości posłanie. Najlepiej jeśli będzie ono miało charakter posłania ortopedycznego, które z założenia niweluje punktowe naciski, zapobiega powstawaniu odleżyn, polecane jest w schorzeniach stawów i kręgosłupa, również dla zwierząt starszych. Zazwyczaj wykonane jest ono ze specjalnej pianki z funkcją pamięci kształtu ciała. Pianka idealnie dopasowuje się do kształtu ciała wówczas, gdy pies przebywa na posłaniu, odciążając stawy i kręgosłup. Jeżeli pies nie leży na materacu, pianka wraca do pierwotnego kształtu. Jeśli jesteście właścicielami ogródka lub tarasu, gdzie przeważają płytki, lastryko lub beton warto pomyśleć o zewnętrznej leżance dla psa.
 

W ramach szeroko pojętej profilaktyki warto również po konsultacji z lekarzem weterynarii wprowadzić preparaty o właściwościach wzmacniających i ochronnych, które wspomogą rozwój układu ruchu młodego zwierzęcia, w tym szczególnie kości i stawy. Dość szeroki wybór różnych preparatów został omówiony min w artykułach poświęconych dysplazji.

 

Redakcja Świata Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- Diagnostyka radiologiczna w weterynarii, D.E. Thrall, wyd. I polskie, red. S. Koper, rok wydania: 2010;

- Chirurgia małych zwierząt. Tom 1,2,3, T.W. Fossum, wyd. I polskie, red. K. Ratajczak, rok wydania: 2009

- Metody badania i leczenia psów i kotów, Shrey, wyd. Medpharm;

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768